(you can find the english version of the interview at the bottom of this post)

DLN: Ας αρχίσουμε με μία κλασική ερώτηση. Υπάρχει μία σε μάκρος συζήτηση για το αν είναι κατάλληλο να χρησιμοποιείται ο όρος “ελεύθερο” σε σχέση με το ελεύθερο λογισμικό. Τελικά, τι σημαίνει η λέξη “ελεύθερο” και γιατί είναι τόσο σημαντικό να χρησιμοποιείται αντί του προσδιορισμού “λογισμικό ανοιχτού κώδικα”, όταν αναφερόμαστε στο κίνημα ελεύθερου λογισμικού;

RMS: Το ελεύθερο λογισμικό έχει να κάνει με την ελευθερία. Ελεύθερο λογισμικό σημαίνει λογισμικό που σέβεται την ελευθερία σου. Πιο συγκεκριμένα, ελεύθερο είναι το λογισμικό που σου δίνει τέσσερις θεμελιώδεις ελευθερίες:

(0) Την ελευθερία να τρέχεις το πρόγραμμα λογισμικού όπως επιθυμείς.

(1) Την ελευθερία να μελετάς και να τροποποιείς τον πηγαίο του κώδικα.

(2) Την ελευθερία να διαμοιράζεις ακριβείς αντιγραφές αυτού.

(3) Την ελευθερία να διαμοιράζεις αντιγραφές του προγράμματος, όπως το έχεις τροποποιήσει.

Για περισσότερες λεπτομέρειες δες τον ορισμό του ελεύθερου λογισμικού στο http://www.gnu.org/philosophy/free-sw.el.html.

Στη δεκαετία του ’90, καθώς το ελεύθερο λειτουργικό σύστημα GNU/Linux κέρδιζε σε δημοφιλία, δημιουργήθηκε μία διένεξη στην κοινότητα του ελεύθερου λογισμικού ανάμεσα σε δύο ομάδες με διαφορετικές πολιτικές απόψεις. Υπήρχαν κάποιοι από εμάς που θεωρούσαν σπουδαίες τις αξίες της ελευθερίας και της κοινότητας και κάποιοι που έδιναν βάρος μόνο στη χρηστικότητα του λογισμικού.

Το 1998, η δεύτερη ομάδα επέλεξε το σλόγκαν “λογισμικό ανοιχτού κώδικα”, έτσι ώστε να αποφύγει κάθε αναφορά στην ελευθερία των χρηστών κατά την περιγραφή του ελεύθερου λογισμικού. Οι άνθρωποι που χρησιμοποιούσαν αυτόν τον όρο επιθυμούσαν να αποφύγουν κάθε σύνδεση με την ιδέα της ελευθερίας.

Από το 1998, ο όρος “ελεύθερο λογισμικό” συμβολίζει την καμπάνια μας για ελευθερία και αναφέρεται σε προγράμματα λογισμικού που πληρούν τα παραπάνω κριτήρια αυτής της ελευθερίας. Ενώ ο όρος “λογισμικό ανοιχτού κώδικα” περιγράφει περίπου τα ίδια είδη προγραμμάτων λογισμικού αλλά τονίζοντας μόνο τις χρηστικές τους δυνατότητες.

Δες στο http://www.gnu.org/philosophy/open-source-misses-the-point.el.html για περισσότερες εξηγήσεις σχετικά με τη διαφοροποίηση ανάμεσα στο ελεύθερο λογισμικό και στο λογισμικό ανοιχτού κώδικα.

DLN: Οι ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης μετατρέπονται όλο και περισσότερο σε διαχειριστές της διαδικτυακής δραστηριότητας των ανθρώπων. Το ότι κάποιες από αυτές τις ιστοσελίδες χρησιμοποιούν ελεύθερο λογισμικό για να καταγράφουν, να επεξεργάζονται και να μορφοποιούν τη δραστηριότητα των χρηστών, δεν αποτελεί για εμάς ανακούφιση αλλά, αντιθέτως, μας βάζει σε σκέψεις.

RMS: Οι ιδιοκτήτες αυτών των υπηρεσιών έχουν δικαίωμα να έχουν τον έλεγχο των δικών τους υπολογιστών και κάτι τέτοιο είναι μόνο δυνατό αν το λογισμικό, που χρησιμοποιούν, είναι ελεύθερο. Αν οι ιδιοκτήτες αυτοί παραχωρήσουν τον έλεγχο των διαμετακομιστών τους σε κάποια άλλη εταιρεία, με το να χρησιμοποιούν ιδιωτικά λογισμικά, αυτό έχει επιπτώσεις σε εσένα ως χρήστη.

Εντούτοις, με την ίδια λογική, το γεγονός ότι οι ιδιοκτήτες τέτοιου είδους υπηρεσιών έχουν έλεγχο των υπηρεσιών, που παρέχουν, λόγω χρήσης ελεύθερων λογισμικών, δεν διασφαλίζει από μόνο του ότι αυτοί θα παρέχουν τις υπηρεσίες τους με τρόπο που θα σέβεται την ελευθερία σου.

DLN: Πιστεύεις ότι η προώθηση της άδειας χρήσης GNU Affero GPL (σημ.: μία από τις άδειες χρήσης του FSF) αρκεί για να περιορίσει τη ζημιά;

RMS: Σε καμία περίπτωση. Είναι αδύνατο να λύσεις έτσι, δηλαδή με μία άδεια χρήσης, το πρόβλημα του πώς οι ιδιοκτήτες των ιστοσελίδων κοινωνικής δικτύωσης θα παρέχουν τις υπηρεσίες τους. Λόγου χάρη, μία τέτοια άδεια χρήσης, όπως η GPL, δεν μπορεί να τους σταματήσει από το να καταχρώνται τα προσωπικά δεδομένα, που τους παραχώρησες.

Η άδεια χρήσης GNU Affero GPL ή σκέτο AGPL στοχεύει να λύσει ένα διαφορετικό πρόβλημα που μπορεί να εμποδίζει την πρόοδο ελεύθερων λογισμικών για διαδικτυακούς διαμετακομιστές. Κάνει χρήσιμη δουλειά αλλά αυτή η δουλειά δεν έχει κάποια σχέση με τον περιορισμό των καταχρήσεων, στις οποίες το Facebook τώρα προβαίνει.

DLN: Αν όχι, τότε λοιπόν ποιοι θεωρείς πως είναι οι όροι για τη δημιουργία μίας “ελεύθερης όπως η ελευθερία” υποδομής κοινωνικής δικτύωσης;

RMS: Το κύριο ζήτημα ηθικής για μία ιστοσελίδα κοινωνικής δικτύωσης είναι το ότι θα πρέπει να σέβεται την ιδιωτικότητά σου, όπως εσύ θέλεις. Αυτό όμως το ζήτημα είναι κάτι τελείως διαφορετικό από τα θέματα που αγγίζει το ελεύθερο λογισμικό.

Παρ’ όλα αυτά, τέτοιες ιστοσελίδες θα πρέπει να είναι λειτουργικές και για χρήστες που χρησιμοποιούν αποκλειστικά ελεύθερα λογισμικά. Για παράδειγμα, δεν πρέπει να “τρέχουν” βίντεο σε πρότυπα Flash η MPEG4, γιατί τέτοια πρότυπα προβάλλουν εμπόδια για τα ελεύθερα λογισμικά.

Περαιτέρω, τέτοιες ιστοσελίδες θα πρέπει να διευκολύνουν τους χρήστες να παίρνουν πίσω ή να σβήνουν όλα τα προσωπικά δεδομένα, που έχουν παραχωρήσει.

DLN: Για πολλούς το επιχειρείν για το ιδιωτικό κέρδος είναι κάτι τελείως διαφορετικό από το να κάνεις καλό στην κοινωνία. Είναι δυνατός ένας συμβιβασμός μεταξύ των δύο μέσα από τις πρακτικές του κινήματος του ελεύθερου λογισμικού; Πού πιστεύεις ότι θα πρέπει να τραβήξουμε τη διαχωριστική γραμμή;

RMS: Γενικώς, το ιδιωτικό κέρδος δεν είναι κάτι ούτε άξιο επαίνου ούτε κατ’ ανάγκη βλαπτικό. Είναι απλώς ένας τρόπος να κάνεις πράγματα που σου προσφέρουν ευχαρίστηση. Ανάλογα με το ποια πράγματα σου δίνουν ευχαρίστηση, η δραστηριότητά σου μπορεί να είναι είτε άξια επαίνου είτε βλαπτική είτε ηθικά ουδέτερη (π.χ. Αν ξοδέψω μια ώρα σε διάβασμα, αυτό με ευχαριστεί και δεν είναι ούτε άξιο επαίνου ούτε βλαπτικό. Αν ξοδέψω μια ώρα για την καμπάνια υπέρ του ελεύθερου λογισμικού, αυτό και με ευχαριστεί και είναι, κατά τη δική μου γνώμη, άξιο επαίνου).

Η ανάπτυξη ιδιωτικών λογισμικών είναι μία δραστηριότητα κοινωνικά βλαπτική, γιατί εντάσσεται σε ένα σχέδιο κυριαρχίας πάνω στους άλλους. Συμπεριλαμβάνει αναγκαία μία κακομεταχείριση των χρηστών ανεξαρτήτως του κινήτρου που κρύβεται πίσω από αυτή. Όποιο λοιπόν και αν είναι το εσωτερικό κίνητρο –ιδιωτικό κέρδος, κακία ή η απλή επιθυμία για τον έλεγχο των άλλων ή οτιδήποτε άλλο– μία τέτοια δραστηριότητα είναι ανήθικη.

Η ανάπτυξη ελεύθερου λογισμικού είναι ένα παράδειγμα επιχείρησης που δεν βασίζεται στην κυριαρχία πάνω σε άλλους. Οι χρήστες, που επιθυμούν προγράμματα λογισμικού, θα ανακαλύπτουν σε γενικές γραμμές ότι θα πρέπει να πληρώνουν προγραμματιστές να τα γράφουν, επειδή αλλιώς κανείς δεν θα μπει στον κόπο να τα γράψει. Αν οι προγραμματιστές παραδίδουν τα προγράμματα λογισμικού στους χρήστες ως ελεύθερο λογισμικό, θα μπορούν να πληρώνονται χωρίς να κακομεταχειρίζονται τους πελάτες τους.

DLN: Πιστεύεις ότι κάποιες μορφές του copyright θα πρέπει να καταργηθούν; Αν ναι, σε ποιους τομείς και τι είδους σύστημα θα πρότεινες προς αντικατάσταση; Θεωρείς επίσης ότι μία διάκριση στα πλαίσια του copyright ανάμεσα σε εμπορική και μη χρήση είναι επιθυμητή;

RMS: Κάποια έργα εξυπηρετούν καθαρά πρακτικές εργασίες (λ.χ. λογισμικά, συνταγές, επιμορφωτικά έργα, έργα αναφοράς, γραμματοσειρές κ.λπ.). Πιστεύω ότι τέτοιου τύπου έργα πρέπει να είναι ελεύθερα. Εντούτοις, αν απλώς καταργήσουμε το copyright, δεν θα πετύχουμε τον στόχο μας, καθώς οι ιδιωτικές συμβάσεις μεταξύ εταιρειών και χρηστών είναι ένας άλλος τρόπος για την περιχαράκωση των πνευματικών έργων με ιδιωτικά δικαιώματα. Αναλόγως, και στην περίπτωση των προγραμμάτων λογισμικού υπάρχουν άλλες μέθοδοι πέρα από το copyright, όπως η παρακράτηση του πηγαίου κώδικα και η εισαγωγή κανόνων ελέγχου μέσα στα ίδια τα προγράμματα λογισμικού, ώστε να “κλειδώνουν”, αν ο χρήστης επιχειρεί την εγκατάσταση τροποποιήσεων. Ένας άλλος τρόπος ιδιωτικοποίησης των λογισμικών είναι οι πατέντες. Με αυτές μάλιστα η επίθεση μπορεί να διεξαχθεί από κάποιον που δεν είναι ούτε χρήστης ούτε συγγραφέας του αντίστοιχου προγράμματος.

Για άλλα είδη πνευματικών έργων, όπως για έργα γνώμης ή έργα τέχνης, η πρότασή μου είναι να αλλάξουμε τους νόμους περί copyright, δίνοντας το δικαίωμα σε όλους να μοιράζονται τέτοια έργα, εφόσον έχουν δημοσιευθεί, υπό τον όρο ότι το κάνουν αυτό με μη εμπορικό τρόπο. Αυτό όμως δεν συνεπάγεται ότι πρέπει να καταργήσουμε εντελώς τους νόμους περί copyright.

DLN: Μία από τις χειρότερες απειλές που αντιμετωπίζει το κίνημα προέρχεται από τις πατέντες λογισμικού. Πριν κάποια χρόνια η κινητοποίηση των κινημάτων κατάφερε να εκτροχιάσει την προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να εισάγει τις πατέντες λογισμικού στο Ευρωπαϊκό δίκαιο. Ωστόσο, ακόμη και σήμερα το Ευρωπαϊκό Γραφείο Ευρεσιτεχνίας διαρκώς απονέμει τέτοιες πατέντες, καταστρατηγώντας ρητές εξαιρέσεις του λογισμικού από το περιεχόμενο των πατεντών. Τι πιστεύεις πάνω σε αυτά;

RMS: Οι πατέντες λογισμικού είναι επικίνδυνες για όλους τους προγραμματιστές. Η διαδικασία του να συγγράψει κανείς ένα πρόγραμμα λογισμικού συνεπάγεται αναγκαία το συνδυασμό χιλιάδων ιδεών. Αν βρίσκεσαι σε μία χώρα, που επιτρέπει τις πατέντες λογισμικού, κάθε μία από αυτές τις ιδέες δημιουργεί την πιθανότητα να εναχθείς. Αν η ιδέα σου είναι ήδη πατενταρισμένη, ο κάτοχος της πατέντας μπορεί να σε ενάγει που την εφαρμόζεις. Μπορείς να εναχθείς από εταιρείες, με τις οποίες δεν είχες ποτέ σχέση, ίσως και δεν είχες ποτέ ακούσει. Υπό αυτές τις περιστάσεις, η συγγραφή ενός μεγάλου προγράμματος καταντά όπως το να περάσεις μέσα από ένα ναρκοπέδιο.

Η κατάσταση γίνεται ακόμη χειρότερη όταν αντικείμενα πατεντών γίνονται τα πρότυπα επικοινωνίας. Λόγου χάρη, το πρότυπο MP3 έχει πατενταριστεί σε πολλές χώρες. Τα πρότυπα βίντεο MPEG2 και MPEG4 είναι επίσης πατενταρισμένα. Αυτοί που διαμοιράζουν ελεύθερα προγράμματα, τα οποία κάνουν χρήση τέτοιων προτύπων, έχουν απειληθεί με αγωγές. Έτσι, κάθε φορά που βάζεις ένα βίντεο στο YouTube, το οποίο κάνει χρήση του προτύπου MPEG4, κάνεις ζημιά στην κοινότητα ελεύθερου λογισμικού (ελπίζουμε το YouTube να αλλάξει πρότυπο).

DLN: Ο κώδικας, δηλαδή τα πρότυπα και το λογισμικό, αποτελούν το νόμο στα ψηφιακά περιβάλλοντα. Το ελεύθερο λογισμικό και τα ανοιχτά πρότυπα είναι οι καλύτεροι τρόποι που έχουμε αναπτύξει μέχρι σήμερα για τον εκδημοκρατισμό του κυβερνοχώρου. Πιστεύεις ότι υπάρχει μία σύνδεση μεταξύ του ελεύθερου λογισμικού και της δημοκρατίας στην ψηφιακή εποχή; Ποιες είναι κατά τη γνώμη σου οι επιπτώσεις από την ευρεία χρήση ιδιωτικών λογισμικών και “κλειστών” προτύπων σε αυτό το ζήτημα;

RMS: Με το λογισμικό υπάρχουν δύο πιθανότητες: είτε οι χρήστες θα ελέγχουν το πρόγραμμα λογισμικού είτε το πρόγραμμα θα ελέγχει τους χρήστες. Οι χρήστες ελέγχουν το πρόγραμμα, όταν το λογισμικό είναι ελεύθερο. Ένα ιδιωτικό πρόγραμμα ελέγχει τους χρήστες, ενώ το πρόγραμμα αυτό το ελέγχει ο ιδιοκτήτης του. Το τελικό αποτέλεσμα είναι ότι τα ιδιωτικά λογισμικά δίνουν στους ιδιοκτήτες του απαράδεκτη κυριαρχία πάνω στους χρήστες.

Ένα πρόγραμμα ελεύθερου λογισμικού αναπτύσσεται δημοκρατικά, υπό τον έλεγχο των χρηστών, επειδή κάθε χρήστης είναι ελεύθερος να συμμετέχει στην κοινωνική απόφαση για το μέλλον αυτού. Αντιθέτως, ένα ιδιωτικό πρόγραμμα λογισμικού αναπτύσσεται υπό τον απόλυτο και αποκλειστικό έλεγχο αυτού που εκάστοτε το αναπτύσσει. Έτσι, η δημοκρατία στην ψηφιακή εποχή απαιτεί απαραίτητα ελεύθερο λογισμικό.

Το ελεύθερο λογισμικό μας προσφέρει έναν επιπλέον τρόπο να αντιστεκόμαστε σε κάποια είδη επιτήρησης και περιορισμού των δραστηριοτήτων μας, που μπορεί να διεξάγονται μέσα από τα λογισμικά τα εγκατεστημένα στους υπολογιστές μας. Πολλά ιδιωτικά λογισμικά έχουν ιδιαίτερα ανήθικα στοιχεία, ώστε να κάνουν κάτι τέτοιο. Τέτοια λογισμικά περιλαμβάνουν τα Windows, το Adobe Flash player, το Macintosh, το iGroan (“iPhone”), το iBad (“iPad”) και το Amazon Swindle (“kindle”). Τα περισσότερα κινητά τηλέφωνα έχουν πίσω πόρτες, που επιτρέπουν μία εταιρεία να εγκαθιστά τροποποιημένο λογισμικό, και τέτοια λογισμικά μπορεί να χρησιμοποιηθούν για σκοπούς επιτήρησης.

Από την άλλη, το ελεύθερο λογισμικό δεν μπορεί να αποτρέψει γενικώς την επιτήρηση και τους τεχνολογικούς περιορισμούς. Για παράδειγμα, αν χρησιμοποιείς κινητό τηλέφωνο, το σύστημα επικοινωνίας μπορεί να εντοπίζει το στίγμα σου μέσα από την τριγωνοποίηση της θέσης σου, κάθε φορά που το κινητό σου εκπέμπει σήμα. Η ενεργοποίηση του κινητού δεν είναι αναγκαία, για να συμβαίνει κάτι τέτοιο. Ο μόνος επαρκής τρόπος να αποφεύγεις τον εντοπισμό της θέσης σου είναι να βγάζεις τις μπαταρίες.

Θεωρώ τέτοιες συσκευές εντοπισμού θέσης μία προσβολή κατά των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και γι’ αυτό αρνούμαι να έχω μία τέτοια.

DLN: Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι ο τρόπος παραγωγής, που αναπτύχθηκε κατά την παραγωγή κώδικα από το ελεύθερο λογισμικό, θα μπορούσε ίσως να εφαρμοσθεί και σε άλλους τομείς της οικονομίας, ακόμη και για την παραγωγή υλικών αγαθών. Αυτό δίνει ελπίδα για ένα μέλλον πέρα από τον καπιταλισμό, την εκμετάλλευση και τον ιεραρχικό καταμερισμό εργασίας. Πιστεύεις ότι κάτι τέτοιο είναι δυνατό;

RMS: Το ελεύθερο λογισμικό δεν είναι ένας “τρόπος παραγωγής”. Δεν υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος τρόπος παραγωγής σε σχέση με το ελεύθερο λογισμικό. Ελεύθερο λογισμικό σημαίνει λογισμικό που διαμοιράζεται χωρίς να υποδουλώνει τον χρήστη. Το πώς αυτό το λογισμικό φτιάχνεται είναι κάτι που δεν έχει σημασία στον χαρακτηρισμό του ελεύθερου λογισμικού.

Οι υπέρμαχοι του λογισμικού ανοιχτού κώδικα, καθώς δεν επιθυμούν να συζητήσουν το ζήτημα στο πλαίσιο του σεβασμού των ελευθεριών των χρηστών (δεν θέλουν να πουν ότι οι χρήστες αξίζουν την ελευθερία), έχουν αναπτύξει μία διαφορετική γραμμή επιχειρηματολογίας, που επικεντρώνει στη συνεργατική ανάπτυξη των προγραμμάτων λογισμικού. Ισχυρίζονται ότι αυτή η μέθοδος ανάπτυξης –που είναι δυνατή μόνο αν το λογισμικό τουλάχιστον προσεγγίζει τα χαρακτηριστικά του ελεύθερου– παράγει λογισμικό ανώτερης ποιότητας. Αν έχουν δίκιο, αυτό πιστεύω ότι είναι μία σημαντική πτυχή, ωστόσο θεωρώ ότι δεν είναι κάτι τόσο σημαντικό όσο η ελευθερία αυτή καθεαυτή. Έτσι, το ελεύθερο λογισμικό δεν προϋποθέτει τη χρήση ενός τέτοιου τρόπου ανάπτυξης αλλά, εφόσον κανείς τον βρίσκει χρήσιμο, φυσικά ας κάνει χρήση του.

Η συνεργατική δημιουργία έχει εφαρμοστεί και σε άλλα εγχειρήματα εκτός του τομέα των προγραμμάτων λογισμικού. Για παράδειγμα, έργα λόγου όπως η Wikipedia, αναπτύσσονται συνεργατικά. Εντούτοις, δεν πιστεύω ότι κάτι τέτοιο μπορεί να εφαρμοστεί στην παραγωγή υλικών αγαθών, όπου πολλή επαναλαμβανόμενη και βαρετή δουλειά είναι αναγκαία.

Πολλοί άνθρωποι γράφουν λογισμικό και το καθιστούν χρήσιμο σε άλλους, απλώς για να έχουν τη χαρά του να κάνουν κάτι τέτοιο, υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι δεν βρίσκονται υπό πίεση να διαθέτουν το χρόνο τους για κάτι άλλο. Μπορεί να ξοδεύουν ακόμη και 12 ώρες τη μέρα κάνοντας κάτι τέτοιο, εθελοντικά, επειδή το βρίσκουν συναρπαστικό. Ωστόσο, αμφιβάλλω αν πολλοί άνθρωποι θα δουλεύουν έτσι σε εργασίες που δεν προσφέρουν ευχαρίστηση, όπως σε μία γραμμή παραγωγής ή σερβίροντας φαγητό. Πιστεύω ότι θα πρέπει να πληρώνουμε τους ανθρώπους, ώστε να κάνουν παραπάνω από λίγα λεπτά μίας τέτοιας δουλειάς τη μέρα.

Ακόμη και κάποιο είδος λογισμικού μπορεί να μην προσφέρει ενδιαφέρον για τους εθελοντές – όπως κάποιο λογισμικό υπό παραγγελία για μία περιττή χρήση.

DLN: Κατά τη γνώμη μας αυτό που κάνει το ελεύθερο λογισμικό ιδιαίτερα σημαντικό είναι η στενή του σχέση με την αξία της κοινοτικής παραγωγής, κινητοποιούμενης από το αίσθημα των ανθρώπων για αλληλεγγύη μεταξύ τους. Αυτές είναι δύο θεμελιώδεις ηθικές αξίες των αναρχικών και ελευθεριακών σοσιαλιστικών κινημάτων σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας τους. Πιστεύεις ότι πολιτικοποιώντας τη συζήτηση σχετικά με το ελεύθερο λογισμικό δια μίας τέτοιας οδού θα βοηθούσε ή όχι το κίνημα;

RMS: Υπάρχουν στοιχεία αναρχισμού στο κίνημα του ελεύθερου λογισμικού, συνδυασμένα με στοιχεία σοσιαλισμού και καπιταλισμού. Η αναρχική πλευρά αφορά στο ότι ως χρήστης είσαι ελεύθερος να κάνεις ό,τι θέλεις.

Ένα ελεύθερο πρόγραμμα, μόλις δημοσιευτεί, είναι διαθέσιμο σε όλη την κοινωνία και είναι κατ’ αποτελεσματικό τρόπο δημόσιο αγαθό. Δεν δημοσιεύεται κάθε ελεύθερο πρόγραμμα αλλά ο οποιοσδήποτε χρήστης μπορεί να το δημοσιεύσει. Έτσι, προωθώντας το ελεύθερο λογισμικό τείνουμε στο να το καθιστούμε δημόσιο αγαθό και αυτό έχει μία σοσιαλιστική πλευρά.

Υπάρχουν όμως και καπιταλιστικές πλευρές. Λόγου χάρη, το ελεύθερο λογισμικό σέβεται την ιδιωτική ιδιοκτησία. Με το ελεύθερο λογισμικό η αντιγραφή, που κάνεις, σου ανήκει – αντίθετα με λογισμικά ευρείας χρήσης, οι προγραμματιστές των οποίων διακηρύττουν ότι κάθε αντιγραφή αυτών τους ανήκει. Είσαι ελεύθερος να δώσεις δωρεάν ή να πουλήσεις μία αντιγραφή, εναλλακτικά και εντός ενός υλικού φορέα. Είσαι επίσης ελεύθερος να παρέχεις υπηρεσίες υποστήριξης και υπάρχουν πολλές επιχειρήσεις ελεύθερου λογισμικού, που το κάνουν αυτό.

Βάζοντας όλα τα παραπάνω μαζί, θεωρώ ότι οι αναρχικοί και οι ελευθεριακοί σοσιαλιστές έχουν καλούς λόγους να απορρίπτουν ιδιωτικά λογισμικά και να επιμένουν υπέρ του ελεύθερου λογισμικού αλλά θα ήταν λάθος (και βλαπτικό για το κίνημα του ελεύθερου λογισμικού) να λέμε ότι το ελεύθερο λογισμικό είναι μία αναρχική δραστηριότητα.

DLN: Πιστεύεις ότι είναι επιθυμητό οι προγραμματιστές να μπορούν να βγάζουν τα προς το ζην από το ελεύθερο λογισμικό; Αν ναι, ποιους τρόπους απασχόλησης θα τους σύστηνες; Θεωρείς ότι μία βιομηχανία λογισμικού σε άνοδο, η οποία θα παράγει αποκλειστικά ελεύθερο λογισμικό, είναι δυνατή χωρίς ευρύτερες κοινωνικές αλλαγές;

RMS: Οι εθελοντές μπορούν να αναπτύσσουν έναν πλούτο προγραμμάτων ελεύθερου λογισμικού για κάθε δυνατό σκοπό αλλά είναι πολύ χρήσιμο να μπορούμε επιπρόσθετα να πληρώνουμε και προγραμματιστές να δουλεύουν πάνω σε αυτά. Έτσι, είμαι χαρούμενος που υπάρχουν εταιρείες που κάνουν κάτι τέτοιο.

Σχεδόν όλη η βιομηχανία λογισμικού καταπιάνεται με την ανάπτυξη λογισμικού ειδικών χρήσεων κατά παραγγελία, κάθε φορά για έναν συγκεκριμένο πελάτη. Όπως εξήγησα παραπάνω, ακόμη και σε έναν κόσμο όπου το λογισμικό θα είναι πλήρως ελεύθερο, ο πελάτης θα πρέπει να πληρώνει για να γίνει μία τέτοια δουλειά.

DLN: Η διαρκής και γεωμετρική αύξηση στις απαιτήσεις υλισμικού (hardware) που παρατηρείται σε σχέση με ιδιωτικά λογισμικά αναγκάζει τους χρήστες Η/Υ σε όλο τον κόσμο να κάνουν διαρκείς αναβαθμίσεις στον εξοπλισμό τους. Αυτή είναι κατά τη γνώμη μας μία πρακτική που ωφελεί τις εταιρείες υλισμικού και λογισμικού αλλά αποδεικνύεται εξαιρετικά βλαπτική για το περιβάλλον. Θα μπορούσε το ελεύθερο λογισμικό με το διαφορετικό σύστημα αξιών και τρόπους παραγωγής του να είναι μία λύση στο ζήτημα αυτό;

RMS: Το ελεύθερο λογισμικό μπορεί να μειώνει το πρόβλημα αυτό, καθώς κανείς δεν έχει κάποιο συγκεκριμένο κίνητρο να φτιάχνει ελεύθερο λογισμικό που θα έχει μεγαλύτερες υπολογιστικές απαιτήσεις. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι τα συστήματα λογισμικού δεν θα γίνονται μεγαλύτερα –δεν είμαστε τέλειοι– αλλά τουλάχιστον το κίνητρό μας είναι να αποφεύγουμε κάτι τέτοιο.

Το λειτουργικό σύστημα GNU/Linux στη δεκαετία του ’90 ήταν αντικείμενο θαυμασμού, επειδή μπορούσε να “τρέχει” επαρκώς σε μηχανήματα που ήταν πολύ μικρά για τις απαιτήσεις των Windows. Το GNU/Linux έγινε πολύ μεγαλύτερο το 2000 με την προσθήκη γραφικών φιλικών προς το χρήστη, όπως τα GNOME και KDE. Νομίζω ότι το μέγεθός του δεν μεγαλώνει πολύ σήμερα αλλά δεν κρατώ λογαριασμό για κάτι τέτοιο.

DLN: Αυτή τη στιγμή η Ελλάδα είναι στη μέση μίας σοβαρής οικονομικής κρίσης. Πιστεύεις ότι η παραγωγή, χρήση και διάχυση του ελεύθερου λογισμικού θα μπορούσε να είναι μία ανάμεσα στις πολλές λύσεις σε μικρά πράγματα της κοινής μας ζωής, που συνδυασμένες όλες μαζί θα μπορούσαν να μας ανοίξουν έναν εναλλακτικό δρόμο για την έξοδο από την κρίση;

RMS: Το ελεύθερο λογισμικό είναι ζήτημα ελευθερίας όχι τιμής. Δεν είναι απαραίτητα δωρεάν. Οι εταιρείες μπορεί να πωλούν αντιγραφές του και υπηρεσίες υποστήριξης. Αλλά το ελεύθερο λογισμικό αποσοβεί το να πληρώνεις ενοίκιο για τη χρήση του. Έτσι, η χρήση του μπορεί να σημαίνει εξοικονόμηση χρημάτων για τους κατοίκους κάποιου τόπου. Η εξαφάνιση του ενοικίου δεν εξαφανίζει όλα τα έξοδα της χρήσης του λογισμικού. Αλλά τα υπολειπόμενα έξοδα (εγκατάστασης, υποστήριξης, εκπαίδευσης) μπορούν να πληρωθούν σε εγχώριους παρόχους και δεν δημιουργούν εξαγωγές χρήματος στο εξωτερικό.

Ωστόσο, τι ποσοστό του ελλείμματος της Ελλάδας μπορεί να μειωθεί με κάτι τέτοιο; Δεν γνωρίζω αλλά υποθέτω ότι πρόκειται για ένα πολύ μικρό ποσοστό.

Πιστεύω ότι αυτό που η Ελλάδα έχει περισσότερο τώρα ανάγκη είναι να εντοπίσει τους πλούσιους που αποφεύγουν την πληρωμή φόρων. Προτείνω να απαιτήσετε από την κυβέρνηση το εξής: για κάθε ευρώ που χάνεται από τις αυξήσεις σε φόρους, το κράτος θα πρέπει να ενισχύει με ένα ευρώ τις κοινωνικές παροχές. Αν τα έσοδα από τους φόρους αυξηθούν κατά ένα εκατομμύριο ευρώ, τότε ένα εκατομμύριο ευρώ πρέπει να δοθεί για κοινωνικές δαπάνες. Με μία τέτοια συμφωνία, οι πολίτες της Ελλάδας θα ξέρουν ότι η ενίσχυση της φοροδότησης θα ωφελήσει τελικά την κοινωνία και θα βοηθήσει στην ήττα του ΔΝΤ.

———–

DLN: Let’s start with a basic question. There is a long – lasting debate about the appropriateness in using the word free in the label free software . What does free actually mean and why is it so important to use instead of open source , when we refer to
the free software movement?

RMS: Free software is about freedom. Free software means software that respects your freedom.

Specifically, free software means you have with four essential freedoms:

(0) to run the program as you wish,
(1) to study and change the source code,
(2) to redistribute exact copies, and
(3) to redistribute copies of your modified versions.

See the free software definition in http://www.gnu.org/philosophy/free-sw.el.html for more details.

In the 90s, as the free GNU/Linux system gained popularity, there was a dispute in the free software community between two political camps. There were those of us who valued freedom and community, and those who only valued convenience.

In 1998, the second camp chose the slogan “open source” so they could avoid the issue of users’ freedom.  The people who used that term wanted to avoid even hinting at the idea of freedom.

Since 1998, “free software” stands for our campaign for freedom, and to the software that satisfies our criteria of freedom (the four freedoms stated above).  Meanwhile, “open source” refers to approximately the same collection of software, but presented in terms
of practical values only.

See http://www.gnu.org/philosophy/open-source-misses-the-point.el.html for more explanation of the difference between free software and open source.

DLN: Social networking sites are increasingly becoming the managers of people’s net presence. That some of those sites use free software to monitor, mine and shape that presence is no consolation.

RMS: The operators of these services deserve to have control of their own computers, and that is possible only if the software on them is free. If the operators cede control of their server to some other company, by running a proprietary program, that does no good for you as a user of the service.

However, by the same token, when the operators of the service have control of the service, that doesn’t assure they will run it in a way that respects your freedom.

DLN: Do you think pushing for use of the AGPL is enough to offset the damage?

RMS: Not at all.  It is impossible to prevent this problem through a software license for a program that the service operators run.  For instance, such a software license cannot stop them from misusing your personal data that they have obtained from you.

The GNU Affero GPL, or AGPL, is meant to solve a different problem which can hinder the development of a free program that is typically used on network servers.  It does a useful job, but that job is unrelated to the wrongs that Facebook is now committing.

DLN: If not, what do you think are the requirements for a truly free-as-in-freedom social networking infrastructure?

RMS: The main ethical issue for a social networking system is that it should respect your privacy when you want it to.  That issue is totally different from the issue of free software.

However, it is also important for all the site’s functionality to work for a user who runs only free software on her own computer.  For instance, the site should not distribute video in Flash or MPEG4 formats, because these formats present obstacles to free software.

Also, such a service should make it easy for users to extract all their data and/or delete all their data.

DLN: Related to the above: centralized solutions allow for much easier implementation by assuming a large degree of trust by the users to the single entity controlling the system. Additionally, they demand vast resources to scale to millions of users, in effect requiring that they be built in partnership with (or, in other words, under the control of) capital. Decentralized solutions tend to be much more complex and thus it is difficult to promote their adoption by the public. Do you think there is awareness of these issues in the free software community? What would you suggest as a good way forward?

RMS: There are obstacles but that does not make the task impossible.  The criticism of facebook has focused attention on a proposed distributed alternative that would be free software.

We should not exaggerate the difficulty of replacing Facebook.  We also should not exaggerate the difficulty of ceasing to use the existing social networking sites right now.  There are many other ways to communicate with your friends.

DLN: For many people doing business for private profit and doing good for society at large are two completely different things. Is there a compromise that combines these two aims in an acceptable way in the practices of the free software movement? Where do you believe that the line should be drawn?

RMS: In general, private profit is neither praiseworthy nor evil; it is simply a form of doing things to please yourself.  Depending on how you please yourself, your activity might be praiseworthy, or it might be evil, or it might be morally neutral.  (For instance, if I spend an hour reading for pleasure, that’s pleasing myself, and it’s neither praiseworthy nor evil.  If I spend an hour campaigning for free software, that is also pleasing myself, and I think it is praiseworthy.)

Developing proprietary software is evil because it is a plan that involves subjugating others.  It is mistreatment of the users, regardless of the motive for it.  Whatever the motive — profit, or malice, or a simple desire to control others, or something else — the activity is wrong.

Developing free software solutions is an example of a business that is not based on subjugating anyone.  Users that want software solutions will generally find that they have to pay programmers to write them, because otherwise nobody will write them.  If the programmers deliver the solution to the users as free software, they can get paid without
mistreating their customers.

DLN: Do you think some forms of copyright should be abolished? If so, in which domains and what kind of system would you propose to replace it? Do you think that a distinction between commercial and non-commercial use is a desirable one?

RMS: Some works serve for practical jobs (software, recipes, educational works, reference works, text fonts, and some other kinds).  I think they all ought to be free.  However, just abolishing copyright will not necessarily achieve this goal, because contracts (EULAs) are another way to make them non-free.  In the case of software, there are other methods: withholding the source code from the user, and tivoization (building products so that they shut down if the user installs modified software).  Software patents can also do this; with patents, the attack can be launched by someone who is neither a user nor an author of the program.

For other kinds of works, such as works of testimony (opinion, memoires, and scientific papers), and works of art, I propose to change copyright law by giving everyone the freedom to share published works; that is, the freedom to noncommercially redistribute exact copies of these works.  This does not mean abolishing copyright entirely.

DLN: One of the worst threats the movement faces comes from software patents. Some years ago grassroots mobilization helped derail an attempt by EU institutions to insert software patents into european law. Nevertheless, even today the European Patent Office constantly awards such patents, circumventing explicit exceptions of software from patentable subject matter. What is your stance on that?

RMS: Software patents are dangerous to all software developers.  Writing a large program means implementing thousands of ideas together.  If you are in a country that allows software patents, each of those ideas means a possible lawsuit.  If the idea is patented, the patent holder could sue you for implementing it.  You can be sued by companies you have never had any dealings with, that you have never even heard of. Under these circumstances, writing a large program becomes like crossing a minefield.

It gets especially bad when “standards” for communication are patented.  For instance, MP3 format is patented in several countries. MPEG2 and MPEG4 video formats are patented too.  Distributors of the free programs to handle these formats have been threatened with lawsuits.  Every time you put a video on YouTube, which distributes in MPEG4 format, you harm the free software community.  (We hope YouTube will shift to a new format.)

DLN: Code, i.e. standards and software, is the law in the digital environment. Free software and open standards are the best ways we ‘ve got until now to democratize cyberspace. Do you believe that there is a fundamental link between free software and democracy in the digital age and what are in your opinion the consequences of widespread use of proprietary software and closed standards in this context?

RMS: With software, there are two possibilities: either the users control the program, or the program controls the users.  The users control the program when it is free software.  A proprietary program controls the users, and the developer controls the program.  The overall result is to give the developer unjust power over the users.

A free program develops democratically, under the control of the users, because each user is free to participate in society’s decision about the future of the program.  By contrast, a proprietary program develops under the sole and total control of its developer.  Thus, democracy in the digital age directly requires free software.

Free software also offers us a way to resist _some_ kinds of surveillance and restrictions of our activities — when they are done using the software on our own computers.  Many proprietary programs have malicious features to do this; they include Windows, the Adobe Flash player, Macintosh, the iGroan (“iPhone”), iBad (“iPad”), and the Amazon Swindle (“kindle”).  Most cellular phones have back doors that allow some company to install changed software, and some can be turned on in eavesdropping mode.

But free software cannot prevent all surveillance and technological restrictions.  For instance, if you carry a celular telephone, the system can track you by triangulation whenever the phone emits any signals; the phone’s active cooperation is not required.  The only reliable way to avoid being tracked is to take the batteries out.

I consider such tracking devices an offense against human rights, so I refuse to carry one.

DLN: Some people believe that the mode, which has been developed in the production of code by the free software movement, could also be implemented in other sectors of the economy, even in the production of material goods. This gives hopes for a future beyond capitalism, exploitation and the hierarchical division of labour. Do you agree that this could be possible?

RMS: Free software is not a “mode of production.”  There is no specific mode of production associated with free software.  Free software means software distributed without subjugating the user; how the program was developed is a detail irrelevant to this point.

The advocates of open source, because they do not want to frame the issue in terms of respect for the users’ freedom (they do not want to say users deserve freedom), have developed a different line of argumentation which focuses on collaborative development of programs. They claim that this method of development — which is possible only if the program is at least close to being free — yields software of higher technical quality.  If they are right, I think that is a valuable bonus, but I think it is not as important as freedom itself. Thus, free software does not require using this development method, but if you find it useful, by all means use it.

Collaborative development has been applied to things other than software.  For instance, reference works such as Wikipedia are developed collaboratively.  But I don’t think it is applicable to making material goods where lots of repetitive or boring work is required.

Many people will write software, and make it useful for others, for the sheer pleasure of doing so, assuming they are not under pressure to spend their time in some other way.  They may even spend 12 hours a day doing this, voluntarily, because it can be fascinating.  But I doubt many people will work in that way on unpleasant jobs such as working on an assembly line or serving food.  I expect we will have to pay people to do more than a few minutes a day of that work.

And some software development is unlikely to interest volunteers — for instance, custom software for a mundane use.

DLN: For us what makes free software important is its strong relationship with community production, motivated by the feeling of mutual aid between people. These are two fundamental ethical principles of the anarchist and libertarian socialist political
movements throughout their history. Do you believe that politicizing the debate about free software in such a way would help the movement?

RMS: There are anarchist elements in the free software movement, combined with socialist and capitalist elements.  The anarchist aspect is that as a user you are free to do what you wish.

A free program, once published, is available to all society and is effectively a public good.  Not every free program is published, but any user of the program can publish it.  Thus, pushing for software to be free tends to make software a public good, and that is a socialist
aspect.

There are also capitalist aspects.  For instance, free software respects private property.  With free software, your copy is your property — unlike widely used proprietary programs, whose developers say that all copies belong to them.  You are free to give away or sell a copy, optionally inside of a physical product.  You are also free to sell support, and there are many free software businesses which do this.

Putting all that together, I think anarchists and libertarian socialists have good reasons to reject proprietary software and insist on free software, but it would be erroneous (and harmful to the free software movement) to say that free software _is_ an anarchist activity.

DLN: Do you think it is desirable that programmers be able to make a living working on free software? If so, what modes of employment would you suggest to them? Do you think that a thriving software industry , producing entirely free software, is possible without larger social change?’

RMS: Volunteers develop a lot of general-purpose free software, but it is very useful to be able to pay programmers to work on it too.  So I am glad that there are companies which do so.

Nearly all of the software industry is engaged in developing custom programs, each for a specific client.  As I explained above, even in a world in which all software is free, the client will need to pay for this work to be done.

DLN: The perpetual and exponential rise in hardware capacity demands observed in proprietary software forces computer users around the world to make constant hardware upgrades. This is in our opinion a practice that benefits the hardware and software industry but proves to be extremely damaging for the environment. Could free software with its different mentality and patterns of production be a solution to that?

RMS: Free software tends to reduce this problem, because nobody has a specific incentive to make free software require more computing resources.  This does not mean the system will never get bigger — we are not pefect — but at least our motivation is to avoid that.

The GNU/Linux system in the 90s was admired for being able to run well on machines that were too small for the latest versions of Windows. GNU/Linux got much larger around 2000 with the addition of graphical user interfaces such as GNOME and KDE.  I think its size is not increasing much today, but I don’t keep track of that.

DLN: Currently, Greece is in the middle of a serious economic crisis. Do you believe that the production, use and difussion of free software in society could be one solution, among many, to minor aspects of our social life that, all combined together, would open for us an alternative way out of this crisis?

RMS: Free software is a matter of freedom, not price.  It is not necessarily gratis; companies can sell copies of free software, and they can sell support.  But free software does avoid requiring you to pay rent to the program’s owner.  Using free software can therefore be a savings for the people of any region.  Eliminating the rent does not eliminate all the costs of using the software; but the remaining costs (installation, support, training) can be paid to local people and will not drain out of the region.

However, what fraction of Greece’s budget deficit can be made good this way? I don’t know, but I would guess it is a small fraction.

I think what Greece needs most now is to crack down on the rich people that avoid paying taxes.  I suggest demanding a deal with the Greek government: for each euro increase in tax collection, the state will restore one euro to the social benefits that have been cut.  If the tax collections increase by a million euro, a million euro of cuts should be restored.  With this deal, the people of Greece will know that helping in tax collection will benefit the people and help defeat the IMF.