To 7o Δελτίο Ψηφιακών Δικαιωμάτων (19 Φλεβάρη 2012)
Διανέμεται με άδεια Creative Commons Attribution.

Την ίδια όμως στιγμή 22 κράτη – μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεταξύ αυτών και η Ελλάδα, υπέγραψαν τη διακρατική σύμβαση «για την καταπολέμηση της παραποίησης / απομίμησης», γνωστή και ως ACTA. Η σύμβαση αυτή, που είναι αποτέλεσμα εν κρυπτώ άτυπων διαβουλεύσεων μεταξύ κρατικών αξιωματούχων, θέτει σε σοβαρό κίνδυνο τα ψηφιακά μας δικαιώματα και αποτελεί απόπειρα για την καθιέρωση σε διεθνές επίπεδο μηχανισμών λογοκρισίας εφάμιλλων με αυτούς των αποσυρθέντων SOPA/PIPA. Πιο συγκεκριμένα, η ACTA περιλαμβάνει προβλέψεις που :

• Παραβιάζουν βασικά ανθρώπινα δικαιώματα, όπως η αρχή της δίκαιης δίκης, το δικαίωμα πρόσβασης στην πληροφορία, το δικαίωμα της ελευθερίας στην έκφραση και το δικαίωμα προστασίας της ιδιωτικότητας.
• Είναι αόριστες και ελλειπώς διατυπωμένες με αποτέλεσμα να δημιουργούν ανασφάλεια δικαίου και να καθιστούν υπηρεσίες, όπως η Βικιπαίδεια, και μορφές ανάπτυξης λογισμικού, όπως το ΕΛ/ΛΑΚ, αν όχι παράνομες τουλάχιστον επικίνδυνες ως προς την ποινική ευθύνη των συντονιστών τους.
• Δημιουργούν κινδύνους για την ελεύθερη διαδικτυακή μας έκφραση, προτρέποντας σε συνεργασίες μεταξύ τηλεπικοινωνιακών παρόχων και κατόχων δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας για την ιδιωτική αστυνόμευση του διαδικτύου.
• Ανοίγουν την πόρτα στην επιβολή μέτρων προληπτικού χαρακτήρα, όπως τεχνολογικών φίλτρων της ηλεκτρονικής μας επικοινωνίας, εγκυμονώντας κινδύνους για την συρρίκνωση των ψηφιακών μας δικαιωμάτων.
• Περιορίζουν την ιδιωτικότητά μας, δίνοντας το δικαίωμα στους κατόχους δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας να αιτούνται και να λαμβάνουν προσωπικά μας δεδομένα από τους μεσάζοντες του διαδικτύου χωρίς προηγούμενη δικαστική απόφαση.
• Ποινικοποιούν την έρευνα για την ασφάλεια ΤΠΕ καθώς και συνήθεις υπηρεσίες μεσαζόντων του διαδικτύου, ευρέως διαδεδομένες ΤΠΕ, όπως οι p2p τεχνολογίες, και πρακτικές διαμοιρασμού της πληροφορίας μεταξύ χρηστών για μη εμπορικούς σκοπούς, που είναι βαθιά ριζωμένες στην κουλτούρα του διαδικτύου.
• Περιορίζουν την πρόσβαση στην πληροφορία καθιστώντας τη χρήση έργων για τα οποία δεν μπορεί να βρεθεί ο δικαιούχος των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας (ορφανά έργα) ποινικά κολάσιμη πράξη.
• Iδρύουν μία διεθνή επιτροπή με την εξουσία να ελέγχει τις διαδικασίες τροποποίησης και εφαρμογής της νέας σύμβασης, παρακάμπτοντας την οποιαδήποτε δυνατότητα λογοδοσίας και ελέγχου από τις κοινωνίες.

Τίποτα δεν τελείωσε – όλα τώρα αρχίζουν.
Η ψήφιση της ACTA από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναμένεται τον Ιούνιο 2012. Επιπλέον, για να καταστεί νόμος στη χώρα μας, πρέπει να επικυρωθεί από τον Ελληνικό κοινοβούλιο..

Ήρθε η ώρα να πάρουμε τα πράγματα στα χέρια μας. Το Σάββατο 11 Φλεβάρη σε όλες τις πρωτεύουσες της Ευρώπης κινήματα και οργανώσεις αντιστέκονται και καλούν σε πανευρωπαϊκή ημέρα διαμαρτυρίας ενάντια στην ACTA σε μία πρόγευση του τι είμαστε έτοιμοι να κάνουμε για την αποτροπή της κύρωσής της. Στις 17:00 της ίδιας ημέρας συμμετέχουμε και καλούμε όλους να συμμετέχουν σε συγκέντρωση στην πλατεία Συντάγματος κατά της ACTA και όσων υποτίθεται ότι μας εκπροσωπούν με την υπογραφή της.

ΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΨΗΦΙΑΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
ΕΙΝΑΙ ΑΓΩΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

Δίκτυο για την Ψηφιακή Απελευθέρωση

8/2/2012

Με σκοπό τη συγκρότηση ενός μαχητικού κινήματος για τα ψηφιακά δικαιώματα το Δίκτυο για την Ψηφιακή Απελευθέρωση διοργανώνει όλο τον Φλεβάρη σε διάφορους φιλόξενους χώρους εκδηλώσεις και συζητήσεις για μία σειρά σημαντικών ζητημάτων :

•  Πέμπτη 9/2, 21.00 – Ο Σχεδιαζόμενος Νόμος για τα Μπλόγκς και οι Κίνδυνοι για το Ελληνικό Διαδίκτυο – Radiobubble all day bar (Ιπποκράτους 146).

• Παρασκευή 17/2, 20.00 – Ραδιόφασμα : Ελεύθερο και Κοινωνικό Αγαθό – Hackerspace, Αμπατιέλου 11, Άνω Πατήσια (στ. ΗΣΑΠ Αγ. Ελευθέριος).
• Πέμπτη 23/2, 19.00 – 21.00 – Επιτήρηση & Εργασία – Νοσότρος, Θεμιστοκλέους 66, Εξάρχεια.
• Τρίτη 28/2, 19.00 – 21.00 – Ανοιχτή Συζήτηση της Πρωτοβουλίας για την Απελευθέρωση του Αρχείου της ΕΡΤ – Νομική Σχολή (Αίθουσα 3, Είσοδος από Σίνα).

Ο Σχεδιαζόμενος Νόμος για τα Μπλόγκς και οι Κίνδυνοι για το Ελληνικό Διαδίκτυο

Η ανώνυμη και ψευδώνυμη έκφραση είναι θεμελιώδες δημοκρατικό δικαίωμα και βαθιά ριζωμένη πρακτική ταυτόσημη με την ελευθερία στο διαδίκτυο. Πίσω από την απόπειρα φίμωσης της ελεύθερης έκφρασης στο διαδίκτυο κρύβεται η πολιτική συρρίκνωσης μέχρι τελικής κατάργησης των δημοκρατικών δικαιωμάτων που απομένουν στη χώρα μας. Καλούμε σε συντονισμένη, πολύπλευρη δράση για την αποτροπή οποιασδήποτε νομοθετικής πρωτοβουλίας επηρεάζει την ελευθερία της έκφρασης στο διαδίκτυο.

Ραδιόφασμα : Ελεύθερο και Κοινωνικό Αγαθό

Αντί της άκρατης ιδιωτικοποίησης και μονοπώλησης του ραδιοφάσματος από ισχυρά συμφέροντα διεκδικούμε την απελευθέρωση φασματικών ζωνών και την απόδοσή τους σε ελεύθερη κοινωνική χρήση. Έτσι, πολίτες, ενώσεις, σωματεία, φορείς του δημοσίου και Πανεπιστήμια θα μπορούν να χρησιμοποιούν τις συχνότητες αυτές για την ανάπτυξη τεχνολογιών και εφαρμογών καθώς και για την παροχή υπηρεσιών ασύρματης επικοινωνίας χωρίς την προηγούμενη λήψη άδειας από κάποια εντεταλμένη αρχή, υπό την προϋπόθεση ότι ο τερματικός τους εξοπλισμός θα πληρεί ορισθείσες τεχνολογικά ουδέτερες προδιαγραφές, που θα προστατεύουν την υγεία των πολιτών και θα εγγυώνται την αποφυγή παρεμβολών.

Επιτήρηση & Εργασία

Η χρήση τεχνολογιών επιτήρησης στους χώρους εργασίας είναι άμεση αντανάκλαση του εξουσιαστικού αυτού χαρακτήρα των εργασιακών σχέσεων. Στη χώρα μας τέτοιας μορφής επιτήρηση στην εργασία εκδηλώνεται με διάφορες μορφές, οι οποίες εμπλουτίζονται συνεχώς. Ζητούμενο είναι να παλέψουμε συλλογικά, ώστε κανείς εργαζόμενος και πουθενά να μην καθίσταται αντικείμενο επιτήρησης και κάθε εργοδότης, που προβαίνει σε τέτοιες πρακτικές, να δέχεται τις συνέπειες των πράξεών του αυτών.

Ανοιχτή Συζήτηση της Πρωτοβουλίας για την Απελευθέρωση του Αρχείου της ΕΡΤ

Η Πρωτοβουλία για την Απελευθέρωση του Αρχείου της ΕΡΤ (setitfree.gr) διεκδικεί την απόδοση του οπτικοακουστικού αρχείου της Ελληνικής Ραδιοφωνίας & Τηλεόρασης σε ελεύθερη κοινωνική χρήση με σκοπό την προαγωγή της καινοτομίας και της συλλογικής δημιουργικότητας.

 Οι Αγώνες για τα Ψηφιακά Δικαιώματα είναι Αγώνες για την Ελευθερία

 3/2/2012

Δίκτυο για την Ψηφιακή Απελευθέρωση

To 6o Δελτίο Ψηφιακών Δικαιωμάτων (22 Γενάρη 2012)
Διανέμεται με άδεια Creative Commons Attribution.

Ένωση Πληροφορικών Ελλάδας

Δίκτυο για την Ψηφιακή Απελευθέρωση

Προς:
α) Υπουργείο Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων
β) Υπουργείο Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας
γ) Υπουργείο Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης
δ) Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ)

Κοινοποίηση:
α) Βουλευτές Ελληνικού Κοινοβουλίου
β) Μέσα ενημέρωσης

Θέμα: Δημοπράτηση Ραδιοφάσματος

Αθήνα, 13-01-2012

Αξιότιμες Κυρίες / Αξιότιμοι Κύριοι,

Μέσα στον Νοέμβριο το Ελληνικό κράτος δημοπράτησε ένα σημαντικό μέρος του εγχώριου ραδιοφάσματος. Συγκεκριμένα, 2 Χ 35 MHz στις φασματικές ζώνες των 800 – 900 MHz και 2 Χ 40 MHz στις φασματικές ζώνες των 1.700 – 1.800 MHz. Με τη δημοπράτηση αυτή εκχωρήθηκαν στις εγχώριες εταιρείες κινητής τηλεφωνίας που πλειοδότησαν, αποκλειστικά δικαιώματα χρήσης. Σύμφωνα με ανακοίνωση της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων το συνολικό ποσό, που συγκεντρώθηκε από την δημοπρασία, ανέρχεται περίπου στα 380 εκατομμύρια Ευρώ, τα οποία, θα δοθούν κυρίως για την αποπληρωμή του υπέρογκου εξωτερικού χρέους της χώρας. Στα τέλη του 2012 ήδη σχεδιάζεται η περαιτέρω δημοπράτηση ραδιοφάσματος στις φασματικές ζώνες των 800 – 900 MHz, το οποίο θα απελευθερωθεί λόγω της πλήρους ψηφιοποίησης του σήματος των τηλεοπτικών σταθμών (ψηφιακό μέρισμα – digital dividend).

Η Πρότασή μας

Η Ένωση Πληροφορικών Ελλάδος (ΕΠΕ) και το Δίκτυο για την Ψηφιακή Απελευθέρωση (DLN) διεκδικούν την απόδοση 2 Χ 5 MHz σε συνεχόμενα τμήματα των 2 Χ 2,5 MHz σε οποιαδήποτε από τις ανωτέρω φασματικές ζώνες για ελεύθερη κοινωνική χρήση, δηλαδή δίχως την ανάγκη εκχώρησης ιδιωτικών δικαιωμάτων και εκτός των διαδικασιών της δημοπρασίας.

Με απλά λόγια, προτείνουμε, μέρος του φάσματος να μην δημοπρατηθεί αλλά να αποδοθεί με την μορφή “κοινόχρηστου αγαθού” στους πολίτες της χώρας. Έτσι, μεμονωμένοι πολίτες, ενώσεις και σωματεία, ιδιωτικές εταιρείες, φορείς του δημοσίου και Πανεπιστήμια θα μπορούν να χρησιμοποιούν τις συχνότητες αυτές για την ανάπτυξη τεχνολογιών και εφαρμογών καθώς και για την παροχή υπηρεσιών ασύρματης επικοινωνίας χωρίς την προηγούμενη λήψη άδειας από κάποια εντεταλμένη αρχή, υπό την προϋπόθεση ότι ο τερματικός τους εξοπλισμός θα πληρεί ορισθείσες τεχνολογικά ουδέτερες προδιαγραφές, που θα προστατεύουν την υγεία των πολιτών και θα εγγυώνται την αποφυγή παρεμβολών.

Τα Κοινωνικά Οφέλη

Με την παραπάνω πρόταση η διαχείριση ενός κοινόχρηστου πόρου, όπως είναι το ραδιοφάσμα, θα αποδοθεί απευθείας στην κοινωνία με τη βοήθεια των δυνατοτήτων που δίνουν οι σύγχρονες τεχνολογίες ασύρματης επικοινωνίας. Με αυτό τον τρόπο θα αποφευχθούν οι σημερινές αρνητικές επιπτώσεις της κρατικής διαχείρισης του ραδιοφάσματος, οι οποίες οδηγούν ουσιαστικά στο χωρισμό του σε φασματικές ζώνες και στην μεταβίβαση αυτών σε ισχυρά ιδιωτικά συμφέροντα, με τελικό αποτέλεσμα την υποβέλτιστη αξιοποίηση του φυσικού πόρου ή σε πολλές περιπτώσεις τη μη χρήση.

Επιπλέον, η απελευθέρωση των φασματικών ζωνών και ο περιορισμός της κρατικής ρύθμισης στις προδιαγραφές του τερματικού εξοπλισμού των τελικών χρηστών του ελεύθερου ραδιοφάσματος, θα δημιουργήσει τους όρους για μία άνευ προηγουμένου έκρηξη της εγχώριας επιστημονικής έρευνας στις ασύρματες επικοινωνίες και θα δημιουργήσει έναν δυναμικό κλάδο παρόχων προϊόντων και υπηρεσιών υψηλής τεχνολογίας, εγχώριας προστιθέμενης αξίας και χαμηλού κόστους προς όφελος των χρηστών. Θα επιτρέψει την ταχύτατη ανάπτυξη ευρυζωνικών υπηρεσιών με κατανομή του κόστους επένδυσης του αρχικού κεφαλαίου στους τελικούς χρήστες. Το μοντέλο αυτό είναι ένα από τα ελάχιστα μοντέλα χρηματοδότησης που μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά σε περιόδους βαθύτατης οικονομικής κρίσης.

Χαρακτηριστικό ιστορικό παράδειγμα των ευεργετικών οικονομικών συνεπειών της απελευθέρωσης του ραδιοφάσματος, είναι η ραγδαία ανάπτυξη του κλάδου των ηλεκτρονικών κατασκευών μετά την απελευθέρωση των ραδιοφωνικών συχνοτήτων των fm. Οι Ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις του κλάδου, δεν κάλυψαν μόνο σημαντικό μέρος της εγχώριας αγοράς, αλλά σημείωσαν εξαγωγική εξωστρέφεια στις χώρες της Ανατολικής Μεσογείου και ανταγωνίστηκαν επάξια μεγάλες και καταξιωμένες Ευρωπαϊκές και Αμερικανικές εταιρείες. Επιπλέον οι ραδιοερασιτέχνες των fm και των μεσαίων που εξελίχθηκαν σε επαγγελματίες του χώρου των επικοινωνιών, αποτέλεσαν τον κορμό του παραγωγικού δυναμικού που επάνδρωσε την εκρηκτική ανάπτυξη των τηλεπικοινωνιών μετά την δεκαετία του ’90 μεταφέροντας εκεί πολύτιμη τεχνογνωσία.

Η πρότασή μας δεν κομίζει “γλαύκας εν Αθήναις”. Ήδη οι τεχνολογίες wifi, που χρησιμοποιούμε καθημερινά και εκτεταμένα στα ασύρματα δίκτυα των υπολογιστών μας, σε κινητά τηλέφωνα και tablets, αποτελούν παραδείγματα τέτοιων “έξυπνων” τεχνολογιών, οι οποίες αναπτύχθηκαν για χρήση σε ελεύθερα διαθέσιμες φασματικές ζώνες (στην Ελλάδα στα 2.4 Ghz). Σχεδιάστηκαν με τρόπο ώστε να αποτρέπουν την φασματική ρύπανση και προκάλεσαν μία επανάσταση στη ραδιοεπικοινωνία. Βασισμένο ακριβώς στις εγχώριες ελεύθερες φασματικές ζώνες και σε τέτοιες “έξυπνες” τεχνολογίες, το Ασύρματο Μητροπολιτικό Δίκτυο Αθηνών (AWMN), ένα δίκτυο φτιαγμένο από τους χρήστες για τους χρήστες, αποτελεί σήμερα ένα από τα μεγαλύτερα ασύρματα κοινοτικά δίκτυα του κόσμου με 1129 κεντρικούς κόμβους και περισσότερους από 10.735 τελικούς χρήστες και με εύρος ακόμη και εκτός της πόλης των Αθηνών, δηλαδή με το νοτιότερο σημείο του στην Επίδαυρο και το βορειότερο στη Νέα Αρτάκη.

Η Διεθνής Εμπειρία

Τα προφανή οφέλη από την απόδοση φασματικών ζωνών στην ελεύθερη κοινωνική χρήση έχουν ωθήσει ρυθμιστικές αρχές σε όλο τον κόσμο να επανεξετάσουν τη στάση τους αναφορικά με την άκρατη δημοπράτηση και ιδιωτικοποίηση ραδιοφάσματος ως την πλέον ενδεδειγμένη πρακτική κρατικής διαχείρισης. Σε αυτό το μήκος κύματος η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών των ΗΠΑ (FCC) υιοθέτησε προσφάτως κανόνες για την χρήση ανεκμετάλλευτων φασματικών ζωνών χωρίς αδειοδότηση μέσω της χρήσης συσκευών ασύρματης ευρυζωνικότητας (βλ. [1]). Ακολούθως, στις 15 Απριλίου 2011 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε υπέρ της εισαγωγής σε Κοινοτική Απόφαση διατάξεων, που θα επιτρέπουν την ελεύθερη κοινωνική χρήση φασματικών ζωνών στα κράτη – μέλη της ΕΕ (βλ. [2]).

Περαιτέρω, την 1η Σεπτέμβρη 2011 η Βρετανική OFCOM εξέδωσε επίσημο έγγραφο, σύμφωνα με το οποίο θα προβεί στο εγγύς μέλλον στην απελευθέρωση της χρήσης ανεκμετάλλευτων φασματικών ζωνών για ορισμένες κατηγορίες “έξυπνων” ασύρματων συσκευών (βλ. [3])

Η Κοινωνική Συγκυρία και η Ανάγκη Απελευθέρωσης του Ραδιοφάσματος

Με την δημοπράτηση ενός σημαντικού μέρους του εγχώριου ραδιοφάσματος η ΕΕΤΤ και το ΥΜΕΤ πέτυχαν τη συγκέντρωση μεγάλων ποσών για την κάλυψη του ελλείμματος του κρατικού προϋπολογισμού και την εξυπηρέτηση των δανειστών της χώρας. Όλα όμως δείχνουν ότι τα ποσά, που συγκεντρώθηκαν και θα δοθούν κυρίως στους εξωτερικούς δανειστές αντί για τις κοινωνικές ανάγκες, είχαν ως αποτέλεσμα το ότι ένας πολύτιμος φυσικός πόρος, όπως είναι το ραδιοφάσμα, πέρασε σε χέρια ιδιωτών για μακρό χρονικό διάστημα. Επιπρόσθετα, υποτίθεται ότι η μεταβίβαση του φάσματος σε ιδιώτες, εν προκειμένω στις εταιρείες κινητής τηλεφωνίας της χώρας, οδηγεί στη βέλτιστη κοινωνική του χρήση. Εντούτοις, η εξαθλίωση της μεγάλης κοινωνικής πλειοψηφίας από τις κρατικές πολιτικές ήδη οδηγεί σε ραγδαία μείωση της κατανάλωσης υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας. Είναι σίγουρο ότι τα επόμενα χρόνια το ιδιωτικοποιημένο ραδιοφάσμα θα χρησιμοποιείται όλο και λιγότερο από την κοινωνία λόγω εκτεταμένης ένδειας.

Η σημερινή συγκυρία επιβάλλει την απελευθέρωση φασματικών ζωνών και την απόδοσή τους σε ελεύθερη κοινωνική χρήση. Μία τέτοια αλλαγή πολιτικής θα οδηγήσει σε έκρηξη της εγχώριας επιστημονικής έρευνας, σε ανάπτυξη και παροχή καινοτόμων τεχνολογικών υπηρεσιών, σε νέα συνεργατικά μοντέλα ηλεκτρονικής επικοινωνίας και σε βελτιστοποιημένη χρήση και διαχείριση των ελεύθερων φασματικών ζωνών από το κοινωνικό σύνολο. Πιστεύουμε ότι στις παρούσες κοινωνικές συνθήκες, η πρότασή μας δεν αποτελεί απλώς την τεχνοκρατικά ενδεδειγμένη λύση αλλά και μια πολιτική απόφαση σύμμετρη με την κοινωνική απαίτηση για περισσότερη δημοκρατία, ίσες ευκαιρίες αλλά και τις αναπτυξιακές προοπτικές της πατρίδας μας Αντί της άκρατης ιδιωτικοποίησης και μονοπώλησης του ραδιοφάσματος από ισχυρά συμφέροντα, που θα οδηγήσει προδιαγεγραμμένα σε αχρησία, διεκδικούμε και θα συνεχίσουμε να διεκδικούμε την απόδοση συγκεκριμένων φασματικών ζωνών ελευθέρως στην κοινωνία.

Εκ μέρους του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Πληροφορικών Ελλάδας

Για το Δίκτυο για την Ψηφιακή Απελευθέρωση

Παραπομπές
[1] FCC (November 4th, 2008, Second Report and Order and Memorandum Opinion and Order, ET Docket Nos. 02-380 and 04-186, 23 FCC Rcd 16807, και FCC, September 23th, 2010, Second Memorandum Opinion and Order, ET Docket Nos. 04-186 and No. 02-380, FCC 10 – 174, προσβάσιμο: http://hraunfoss.fcc.gov/edocs_public/attachmatch/FCC-10-174A1.pdf)
[2] http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?type=REPORT&reference=A7-2011-0151&language=EN&mode=XML
[3] OFCOM Statement (September 1st, 2011), Implementing Geolocation, Summary of Consultation Responses and Self – Tests, προσβάσιμο : http://stakeholders.ofcom.org.uk/binaries/consultations/geolocation/statement/statement.pdf

To 5o Δελτίο Ψηφιακών Δικαιωμάτων (07 Γενάρη 2012)
Διανέμεται με άδεια Creative Commons Attribution.

To 4o Δελτίο Ψηφιακών Δικαιωμάτων (10 Δεκεμβρίου 2011)
Διανέμεται με άδεια Creative Commons Attribution.

SOPA / PIPA ή μάλλον «Σώπα(σε)»
Το SOPA (Stop Online Piracy Act), το πρώτο και πιο επικίνδυνο από τα δύο νομοσχέδια, το οποίο εισήχθη στις 26 Οκτωβρίου από μία μικτή επιτροπή Δημοκρατικών – Ρεπουμπλικανών βουλευτών και αναμένεται να ψηφιστεί στις 15 Δεκέμβρη, προβλέπει την εγκαθίδρυση μίας μαύρης λίστας ιστοσελίδων, η πρόσβαση στις οποίες θα αποκόπτεται για οποιονδήποτε παραμένει στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με τις διατάξεις του νομοσχεδίου οποιοσδήποτε κάτοχος πνευματικών δικαιωμάτων θα μπορεί με μία απλή εισαγγελική παραγγελία να υποχρεώνει όλους τους τηλεπικοινωνιακούς παρόχους της χώρας να διακόπτουν εντελώς την πρόσβαση σε ιστοσελίδες, που υποστηρίζεται ότι εμπλέκονται με παραβίαση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, αλλά και καταχωρητές ονομάτων χώρου, παρόχους φιλοξενίας και άλλων υπηρεσιών προς αυτές να διακόπτουν κάθε συνεργασία. Τυχόν ψήφιση του παραπάνω νομοσχεδίου θα αποτελέσει άλλο ένα λιθαράκι στον νομικό επεκτατισμό των ΗΠΑ, καθώς θα καθιστά δίχως την δυνατότητα προηγούμενης δικαστικής προστασίας μη προσβάσιμες σε όλες τις ΗΠΑ ιστοσελίδες, που έχουν καταχωρηθεί ή/και φιλοξενούνται αλλού στον κόσμο. Η δε λογοκρισία, που επιφέρει η ψήφισή του, θα συγκρίνεται τόσο τεχνικά όσο και ποιοτικά με το ψηφιακό «Σινικό Τείχος» της Κίνας. Παρόμοιου χαρακτήρα προβλέψεις έχει και το PIPA (Protect IP), νομοσχέδιο που βρίσκεται στα τελευταία στάδια ψήφισής του στην Γερουσία.

Οι Επιπτώσεις
Τα προτεινόμενα νομοσχέδια αποτελούν στροφή σε παγκόσμιο επίπεδο αναφορικά με το μέγεθος περιστολής των ψηφιακών μας δικαιωμάτων. Η δημιουργία μαύρης λίστας ιστοσελίδων και διαδικτυακών τόπων, που καταγγέλλεται ότι παραβιάζουν το δίκαιο της πνευματικής ιδιοκτησίας, η εισαγωγή σε αυτή δίχως την πρότερη έκδοση απόφασης δικαστηρίου και η ταχεία διακοπή πρόσβασης, το βάρος σε έξοδα και ενέργειες για την επαναφορά της οποίας θα πέφτει στον πλέον εγγεγραμμένο στη λίστα αυτή, αποτελούν πρωτοφανείς επεμβάσεις στον κυβερνοχώρο, που πλήττουν με απαράδεκτο τρόπο θεμελιώδη δικαιώματα και εγκαθιδρύουν ένα καθεστώς γενικευμένης καταστολής. Η ραγδαία επέκταση των ιδιωτικών δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας τα τελευταία χρόνια αλλά και η ουσιαστική ασυμβατότητά τους με τα ψηφιακά περιβάλλοντα θα οδηγήσει στη επέκταση της χρήσης ενός τέτοιου μηχανισμού λογοκρισίας και για άλλους σκοπούς, όπως για την περιστολή της ελευθερίας έκφρασης και για τον αθέμιτο εμπορικό ανταγωνισμό. Θα αυξήσει δε υπέρμετρα την ευθύνη και τα έξοδα λειτουργίας των μεσαζόντων του διαδικτύου, οδηγώντας σταδιακά σε μία υπέρμετρη εμπορευματοποίηση του κυβερνοχώρου. Αν μάλιστα τέτοια νομοσχέδια ψηφιστούν στις ΗΠΑ, οι οποίες αποτελούν παραδοσιακά τη χώρα με τον κομβικό ρόλο στο διαδίκτυο, η ψήφιση πανομοιότυπων νόμων σε όλο τον κόσμο θα είναι απλώς θέμα χρόνου.

Οι Κοινωνικές Αντιστάσεις
Ενάντια στην αδιανόητη επίθεση καταστολής του κράτους των ΗΠΑ και των ισχυρών κατόχων πνευματικής ιδιοκτησίας έχει συγκροτηθεί ένα ευρύτατο κοινωνικό κίνημα, που απλώνεται σε όλες τις ηλικίες και τα κοινωνικά στρώματα. Κατά την πρώτη ημέρα συζήτησης του SOPA στο Κογκρέσο, η οποία είχε ανακηρυχθεί ως ημέρα Αμερικανικής λογοκρισίας, εστάλησαν ένα εκατομμύριο e-mails διαμαρτυρίας, συλλέχθηκαν 250.000 υπογραφές και έγιναν 88.000 τηλέφωνα διαμαρτυρίας, ενώ συμμετείχαν περισσότερες από 6.000 ιστοσελίδες. Συνασπισμοί από δεκάδες από τις μεγαλύτερες οργανώσεις υπεράσπισης δικαιωμάτων έχουν ενωθεί στον αγώνα ανατροπής του νομοσχεδίου. Ακόμη όμως και επιχειρηματικοί κολοσσοί των νέων τεχνολογιών, όπως οι Google, Yahoo, Facebook, Twitter, έχουν εκδηλώσει με θετικές ενέργειες την αντίθεσή τους.

Η κατάσταση στην Ευρώπη δεν είναι πολύ καλύτερη. Ήδη σε Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο δρακόντιες νομοθεσίες υποχρεώνουν τηλεπικοινωνιακούς παρόχους να μην παρέχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο για έναν χρόνο σε χρήστες, που καταγγέλθηκαν ότι παραβιάζουν το δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επισήμως ταχθεί υπέρ της ACTA, μίας υπό διαβούλευση διακρατικής σύμβασης, η οποία θα εγκαθιδρύει παγκόσμιο έλεγχο στο διαδίκτυο. Τέτοιες ωμές παρεμβάσεις δεν τηρούν πλέον ούτε τα προσχήματα τήρησης της δημοκρατικής νομιμότητας. Είναι στο χέρι όλων μας να αλλάξουμε τα πράγματα με δημιουργία μαχητικών και οριζόντιων κινημάτων και εδώ, στη χώρα μας σε συντονισμό με το παγκόσμιο κίνημα για την υπεράσπιση και διεύρυνση των ψηφιακών δικαιωμάτων.

Περισσότερα:
American Censorship Day
Electronic Frontier Foundation
Το SOPA στη Wikipedia

Οι ομιλητές ήταν οι: Ιγγλεζάκης Ιωάννης, καθηγητής στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ, Τσόλιας Γρηγόρης, δικηγόρος, ΜΔ ποινικών επιστημών, Νούσκαλης Γεώργιος, δικηγόρος και λέκτορας στο ΑΠΘ και Λαμτζίδης Μανόλης, δικηγόρος, τέως πρόεδρος του δικηγορικού συλλόγου Θεσσαλονίκης.

Πριν περάσουμε στις ομιλίες, να διευκρινίσουμε το ότι η ανώνυμη έκφραση προστατεύεται σε γενικό επίπεδο στα πλαίσια της ελευθερίας της έκφρασης, η οποία είναι κατοχυρωμένο ατομικό δικαίωμα τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Η υποχρέωση δήλωσης στοιχείων εκ των προτέρων για να μπορέσει κανείς να εκφράσει γνώμες θεωρείται περιορισμός του δικαιώματος αυτού, εδώ και πολύ καιρό από τη νομική θεωρία. Σύμφωνα με την θεωρία τα θεμελιώδη δικαιώματα, όπως αυτό της ελευθερίας της έκφρασης, περιορίζονται μόνο σε πολύ συγκεκριμένες περιπτώσεις και, ακόμη και τότε, με συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Συγκεκριμένα, περιορίζονται σε περίπτωση που υπάρχουν λόγοι δημοσίου συμφέροντος ή σε περίπτωση που με την άσκησή τους πλήττεται κάποιο άλλο, εξίσου σημαντικό δικαίωμα. Αλλά και πάλι, οι περιορισμοί θα πρέπει να πληρούν τις εξής προϋποθέσεις: 1)Να μην υπάρχει άλλο, ηπιότερο μέσο που να ικανοποιεί και αυτό τον ίδιο σκοπό για τον οποίο θεσπίζουμε τον περιορισμό. 2)να μην είναι ο περιορισμός τέτοιας φύσης που να εμποδίζει εντελώς την άσκηση του δικαιώματος-να μην θίγεται ο πυρήνας του δικαιώματος, όπως λένε.

Ο πρώτος εκ των ομιλητών, Ι. Ιγγλεζάκης, με τίτλο της ομιλίας του “Ελευθερία έκφρασης και ανωνυμίας στο διαδίκτυο” ήταν της γνώμης ότι είναι συνταγματικό να δηλώνουν οι διαχειριστές των ιστολογίων τα στοιχεία τους, όχι όμως και οι συντάκτες ή οι εκάστοτε σχολιαστές. Αναφέρθηκε στην υποχρέωση που ήδη υπάρχει για τους εκδότες των εφημερίδων, με τους οποίους θεωρεί αντίστοιχους τους διαχειριστές ιστολογίων. (Βέβαια, οι εφημερίδες υπάγονται στην κατηγορία του Τύπου και για τον τύπο δικαιολογούνται συγκεκριμένα μέτρα από την πλευρά του κράτους. Αντίθετα τα ιστολόγια είναι αμφίβολο εάν θα πρέπει να υπαχθούν στην ίδια κατηγορία, και μάλιστα σύμφωνα με πολύ πρόσφατη νομολογία ελληνικά δικαστήρια τάσσονται κατά της άποψης αυτής. Η απόφαση αυτή θα αναφερθεί από τον τελευταίο εκ των ομιλητών.) Σύμφωνα με τον ομιλητή, τα μέτρα δικαιολογούνται από τον ενημερωτικό-πληροφοριακό χαρακτήρα των ιστολογίων. Ακόμη, ο περιορισμός αυτός του δικαιώματος της ελευθερίας της έκφρασης και της πληροφοριακής αυτοδιαχείρισης χωρεί, γιατί υπάρχουν λόγοι δημοσίου συμφέροντος που τον επιβάλλουν. Βέβαια,το δημόσιο συμφέρον είναι μια έννοια πολύ γενική και καλό θα ήταν να εξηγηθεί πιο ειδικά ποιό το συμφέρον του να κατονομάζονται άνθρωποι που ασκούν, μέσω του διαδικτύου, κριτική στα εκάστοτε δημόσια πρόσωπα. Ο ομιλητής αναφέρθηκε συγκεκριμένα στο ενίοτε δυσφημιστικό περιεχόμενο πολλών ιστολογίων, λέγοντας ότι αυτό είναι που καθιστά αναγκαίο έναν τέτοιο περιορισμό.

Ο δεύτερος ομιλητής Γ. Τσόλιας με την ομιλία του με τίτλο ”Τέλεση εγκλημάτων και ανωνυμία στο διαδίκτυο. Νομικά και τεχνικά ζητήματα”, άφησε επίσης μια εντύπωση υπέρ της ρύθμισης με ”άνοιγμα” του καταλόγου των αδικημάτων για τα οποία θα δικαιολογείται άρση της ανωνυμίας καθώς και υπέρ της δήλωσης στοιχείων εκ των προτέρων. Για το τελευταίο αναγνώρισε (όπως και η θεωρία εδώ και καιρό) ότι θίγει τον πυρήνα του δικαιώματος της ελευθερίας της έκφρασης, της ελεύθερης επικοινωνίας και της πληροφοριακής αυτοδιαχείρισης, αλλά κρίνει ότι δικαιολογείται κάτι τέτοιο, καθώς πολλοί ασκούν αυτά τα δικαιώματα καταχρηστικά και παραβιάζοντας δικαιώματα άλλων. Αναφέρθηκε στο καθεστώς που υπάρχει σε άλλες χώρες, πιχι στη Γαλλία που η ανωνυμία αίρεται σε περίπτωση παραβίασης ”πνευματικών δικαιωμάτων” ή στη Λευκορωσία που για λόγους ασφάλειας/δημοσίου συμφέροντος καταγράφονται τα στοιχεία διαχειριστών site και στα ίντερνετ καφέ επιδεικνύεις ταυτότητα, το ίδιο και στην Ιταλία, που χρησιμοποιείς τα ίντερνετ καφέ και εκάστοτε wi-fi με δήλωση στοιχείων. Πέρασε στην Ελλάδα, αναφερόμενος στη γνωστή γνωμοδότηση Σανιδά που υποστήριξε ότι πρέπει να αίρεται το απόρρητο για τα πλημμελήματα της δυσφήμισης και της εξύβρισης. Δήλωσε ότι προσωπικά δεν συμφωνεί, αλλά μπορεί να γίνει δεκτό από νομικής άποψης κάτι τέτοιο. Ο λόγος είναι ότι, αν και γενικώς τα πλημμελήματα αυτά δεν συνιστούν επιτρεπτό (ιδιαίτερα σοβαρό κλπ) λόγο για να περιοριστεί κάποιο δικαίωμα, ειδικά στην περίπτωση του ίντερνετ, με την ιδιαίτερη φύση του, η οποία διαδίδει την εκάστοτε εξύβριση ή δυσφήμιση κυριολεκτικά παντού, θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι εμπίπτουν στην κατηγορία του ιδιαίτερα σοβαρού εγκλήματος -θα μπορούσαν να θεωρηθούν ακόμη και ιδιώνυμο έγκλημα όταν τελούνται μέσω του διαδικτύου (ιδιώνυμο είναι το έγκλημα που τιμωρείται πιο βαριά σε συγκεκριμένες περιπτώσεις). Ακόμη, σύμφωνα με τον δεύτερο ομιλητή, στον κατάλογο εγκλημάτων για τα οποία επιτρέπεται η άρση του απορρήτου θα έπρεπε να προστεθούν και η υποκλοπή, η παραβίαση απορρήτου, η απάτη. Πάντως προσέθεσε ευσυνείδητα ότι, ακόμη κι αν θεωρηθεί δεκτός ο περιορισμός σε επίπεδο εθνικού συνταγματικού δικαίου, υπάρχουν πάντα οι οδηγίες της ευρωπαϊκής ένωσης, δεσμευτικές για την Ελλάδα, οι οποίες παρέχουν μεγαλύτερη προστασία. Σύμφωνα με αυτές προστατεύεται μια ευρύτατη έννοια της επικοινωνίας, στην οποία συμπεριλαμβάνεται και η προστασία του απορρήτου των δεδομένων κίνησης και θέσης (π.χ η διεύθυνση IP) (οδηγία 24 του 2006, το ίδιο προβλέπεται και στον ελληνικό νόμο Ν.3471/2006), οι οποίες ίσως να δημιουργήσουν προσκόμματα σε τέτοιες ρυθμίσεις. Σε αντίλογο, πάντα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ανέφερε και την υπόθεση Κ.Υ κατά Φινλανδίας, η οποία φαίνεται πως απαντά στα προσκόμματα των οδηγιών για την προστασία των δεδομένων κίνησης με την προστασία των δεδομένων κίνησης και θέσης, αναγνωρίζοντας εξαιρέσεις. Στην εν λόγω υπόθεση η Φινλανδία καταδικάστηκε επειδή παραβίασε την υποχρέωσή της να προστατέψει, ως κράτος, τα δικαιώματα των πολιτών της. Η παραβίαση αυτή έγκειτο στο ότι η Φινλανδία ως κράτος δεν υποχρέωσε τους παρόχους να δώσουν συγκεκριμένα στοιχεία (μια ip διεύθυνση για την ακρίβεια) ενώ αυτό ήταν απαραίτητο για την προστασία του πολίτη. Διευκρινίστηκε πάντως ότι, στην εν λόγω υπόθεση επρόκειτο για ένα δωδεκάχρονο αγόρι, του οποίου την φωτογραφία και τα στοιχεία έβαλε κάποιος σε σάιτ γνωριμιών για ομοφυλόφιλους, και τονίστηκε από το δικαστήριο η ειδική μεταχείριση της υπόθεσης λόγω των συνθηκών και της ανηλικότητας.

Ο τρίτος ομιλητής ήταν ο Γ. Νούσκαλης. Η ομιλία του είχε τίτλο “Ποινικοδικονομικός καταναγκασμός χωρίς αξιόποινη πράξη”. Πραγματευόταν το πώς οι αλλαγές που δρομολογούνται, με τη λογική βάση που χρησιμοποιείται για να δικαιολογηθούν, καθιστούν εκ των προτέρων ύποπτο έναν πολίτη χωρίς να έχει κάνει τίποτα επιλήψιμο και χωρίς να έχει προκαλέσει την παραμικρή υποψία πως έχει τελέσει αδίκημα. Το μοντέλο αυτό στοχοποιεί την πλειοψηφία και θεσπίζει τον προληπτικό ποινικοδικονομικό καταναγκασμό, αντί του κατασταλτικού (αυτό σημαίνει ότι ο κρατικός καταναγκασμός ενεργοποιείται προληπτικά, πριν κάνεις κάτι, για να μην το κάνεις-όλοι καταλαβαίνουμε πόσο χωλαίνει μια τέτοια λογική), με κριτήριο την ασφάλεια της κοινωνίας, περιορίζοντας την ελευθερία πάλι όλης της κοινωνίας. Στην συγκεκριμένη περίπτωση, σύμφωνα με τον Γ. Νούσκαλη, το δικαίωμα που διακυβεύεται είναι μια νέα μορφή ιδιωτικότητας που έχει έννοια κοινωνική (άλλοι ονομάζουν το δικαίωμα πληροφοριακό αυτοκαθορισμό/αυτοδιάθεση). Το δικαίωμα αυτό θίγεται από οποιαδήποτε μορφή επεξεργασίας των δεδομένων κίνησης και θέσης και μόνο κατ’ εξαίρεση και σύμφωνα με τις προϋποθέσεις της θεωρίας πρέπει τέτοια επεξεργασία να συμβαίνει. Στην πράξη, δηλαδή, η διατήρηση στοιχείων διαχειριστών κλπ από τους παρόχους που δρομολογεί ο νέος νόμος, είναι παράνομη. Ουσιαστικά, πρόκειται για καταστρατήγηση του τεκμηρίου αθωότητας (το τεκμήριο αθωότητας αποτελεί βασική αρχή του ποινικού δικαίου και των ατομικών δικαιωμάτων κι έγκειται στο απλό αξίωμα πως θεωρείσαι αθώος μέχρις αποδείξεως του εναντίου) και αποτελεί πράξη καταστολής, μια προληπτική πράξη καταστολής. Επιπλέον, η καταστολή αυτή βασίζεται στο φρόνημα, γιατί ο λόγος που ενεργοποιείται είναι οι απόψεις και η έκφρασή τους. (Η ποινικοποίηση φρονημάτων θεωρείται φυσικά απαράδεκτη σε κάθε χώρα που θέλει να ονομάζεται δημοκρατία). Ο ομιλητής χαρακτήρισε τη διατήρηση αυτή των στοιχείων μυστική ανακριτική πράξη, φυσικά παράνομη και αντισυνταγματική, αφού υπάρχει η στοχοποίηση της πλειοψηφίας κι ο κατασταλτικός περιορισμός δικαιωμάτων χωρίς τελεσθέν έγκλημα.

Τελευταίος μίλησε ο Μανόλης Λαμτζίδης, και η ομιλία του είχε τίτλο ”Ελευθερία στο Διαδύκτιο. Όχι σε κοινωνίες γενικευμένης επιτήρησης”. Όπως καταδεικνύει ο τίτλος, βασικό θέμα της ήταν η γενικευμένη επιτήρηση μέσω της τεχνολογίας και πιο συγκεκριμένα η γενικευμένη επιτήρηση του διαδικτύου. Με συνεχείς αναφορές στο “1984” του Όργουελ τόνισε της ομοιότητες της επιτήρησης αυτής με την επιτήρηση του ”μεγάλου Αδελφού” στο βιβλίο. Ακόμη κατέστησε την προσοχή των ακροατών στην συγκυρία της συγκεκριμένης νομοθετικής πρωτοβουλίας εν μέσω κρίσης και αναταραχών, κι έκανε την παρατήρηση ότι έχει δοθεί ήδη κατεύθυνση προς τα μέλη της νομοπαρασκευαστικής επιτροπής για διεύρυνση του καταλόγου των αδικημάτων για τα οποία θα αίρεται το απόρρητο. Οι βασικοί άξονες της ομιλίας του ήταν το πόσο στενά συνδεδεμένη είναι η ανωνυμία στο διαδίκτυο με τα θεμελιώδη δικαιώματα και το ότι το διαδίκτυο πρέπει να αντιμετωπιστεί κάτω από ένα καινούριο πρίσμα αφού πρόκειται για εντελώς καινοτόμο μέσο. Μίλησε και για την απόφαση του Πρωτοδικείου Πειραιά που διαφοροποιεί τα blogs από τον τύπο, καθώς δεν είναι η διάδοση της πληροφορίας αυτοσκοπός τους, αλλά η επικοινωνία, επικροτώντας την. Όπως αναφέραμε πιο πάνω, η απόφαση αυτή (4980/2009) αποτελεί την πιο πρόσφατη νομολογία στη χώρα η οποία δεν υπάγει τα ιστολόγια στην κατηγορία του τύπου.

Αυτό που τόνισαν όλοι ανεξαιρέτως οι ομιλητές είναι η πρακτική δυσκολία της άρσης της ανωνυμίας στο διαδίκτυο, αναφέροντας ότι έχει ήδη αποτύχει σε χώρες που προσπάθησαν να την εφαρμόσουν όπως η Κίνα και λέγοντας πως η τεχνολογία θα βρίσκεται για πολύ καιρό ένα βήμα μπροστά από τους νόμους.

Όσον αφορά τις παρεμβάσεις του κοινού στο τέλος ήταν δυναμικές και πολύ ενδιαφέρουσες. Οι παριστάμενοι ακροατές στηλίτευσαν την απουσία από την νομοπαρασκευαστική επιτροπή εκπροσώπων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, οργανώσεων δικαιωμάτων, εταιριών παροχής υπηρεσιών διαδικτύου και άλλων φορέων. Συγκεκριμένα ο πρόεδρος της ένωσης καταναλωτών, που είναι και δικηγόρος στο Δ.Σ.Α άσκησε δριμεία κριτική για τα μέλη της νομοπαρασκευαστικής επιτροπής. Όλοι σχεδόν όσοι πήραν το λόγο από το ακροατήριο, ανέφεραν τις νέες προοπτικές στον τομέα της έκφρασης και της επικοινωνίας που προσφέρει το ίντερνετ δίνοντας ευκαιρία και τρόπο πληροφόρησης και έκφρασης ανεξάρτητα από οικονομικό, πολιτικό, κοινωνικό στάτους, μόρφωση κλπ, προοπτικές που θα περιοριστούν. Μία δικηγόρος κάλεσε τον Γ. Τσόλια να πάρει σαφή θέση υπέρ ή κατά της γνωμάτευσης του εισαγγελέα, την οποία χαρακτήρισε παράνομη, γιατί η εξύβριση και η δυσφήμιση δεν μπορούν να θεωρούνται σοβαρά εγκλήματα και να περιορίζουν θεμελιώδη δικαιώματα. Αναφέρθηκε και στη θέση της ΑΔΑΕ (Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών) κατά των γνωμοδοτήσεων Σανιδά και Τέντε. Καταχειροκροτήθηκε από τους λοιπούς ακροατές, αμέσως μετά όμως ο ίδιος ο πρόεδρος της ΑΔΑΕ παρέμβη και προσπάθησε να μετριάσει την εντύπωση όσων είπε, λέγοντας πως πρέπει να σκεφτόμαστε θετικά και να εμπιστευόμαστε τη διοίκηση όσον αφορά τη νομοπαρασκευαστική και το νόμο, και ότι καλό θα ήταν να δούμε πώς θα λειτουργήσει, και τέλος ότι μια γνωμοδότηση είναι απλά μια γνώμη και δεν μπορεί να χαρακτηριστεί παράνομη. Το ίδιο απάντησε και ο Τσόλιας, στον οποίο είχε απευθυνθεί η ερώτηση. Ότι δηλαδή η γνωμοδότηση είναι απλά γνώμη, μην απαντώντας στην ίδια δικηγόρο που αντέταξε ότι υπάρχουν εισαγγελείς και δικαστές που την εφαρμόζουν κι αναφέρονται σε αυτήν στην πράξη. Το λόγο πήρε κι ένας blogger, ο οποίος κατέκρινε την απουσία εκπροσώπου των ιστολογίων από τη νομοπαρασκευαστική επιτροπή, ενώ ακούστηκε και η πρόταση να μπει το σχέδιο νόμου σε δημόσια διαβούλευση. Το ακροατήριο, που ως επί το πλείστον διέθετε νομική κατάρτιση, φανερά έπαιρνε θέση υπέρ της μη άρσης της ανωνυμίας για τους λόγους που επεξεργάζεται η επιτροπή, και κατακρίθηκε ιδιαίτερα η αντιστοιχία ιστολογίων και εφημερίδων, και ξεχωριστά επίσης κατακρίθηκε η αντιστοιχία του εκδότη της εφημερίδας (ο οποίος έχει μια επιχείρηση) με τους διαχειριστές ιστολογίων. Μετά την εκδήλωση αρκετοί blogger στο διαδίκτυο αναφέρθηκαν σε αυτήν και στη νομοπαρασκευαστική παραπονούμενοι ότι τα θεσμικά όργανα αποφασίζουν γι’ αυτούς χωρίς αυτούς.